12
Thiện là ác và ác là thiện, như chúng ta đã biết chương trên. Ác là âm, thiện là dương.
Nói chung các giá trị tiêu cực là âm, các giá trị tích cực là dương. Tiểu nhân, xấu, yếu kém,
phía sau, quá khứ, mềm, yếu, thiếu ánh sáng, phụ nữ, nhục, thất bại... là âm. Quân tử, tốt,
phía trước, tương lai, cứng rắn, sáng sủa, đàn ông, vinh, chiến thắng... là dương. Quy luật
của đạo học là “âm là dương, dương là âm”.
Nói vậy có một số độc giả cho là khó hiểu. Ví dụ: nếu quy luật âm là dương, dưong là
âm thì đàn bà là đàn ông, đàn ông là đàn bà? Đúng vậy. Trong cơ thể người phụ nữ nào
cũng có mầm mống một bé trai và trong người cha nào cũng có mầm mống một bé gái.
Thuốc độc có giá trị âm, nhưng dùng để đầu độc kẻ ác thì tốt, tức khi đó thuốc độc có giá trị
dương. Chúng ta ăn cơm hàng ngày, cơm là tốt, là dương, nhưng chỉ ăn vài chén một bữa
mà thôi. Nếu ăn gấp năm, gấp bảy lần lên thì bội thực, rồi còn chết nữa. Cơm trong trường
hợp này là xấu, là âm. Với người bệnh thì ăn cháo, uống sữa, chứ cho ăn cơm còn bị chết
ấy chứ. Cái nhà chúng ta ở, chúng ta yêu nó, là dương, nhưng nó cũng là cái xấu nữa, vì nó
gây con cái tranh giành, mất tình anh em. Việc này thường thấy, nếu bạn chịu khó quan sát
ắt thấy. Chê là khen, vì chê là thử thách, thử thách thì tìm được tính tốt, tìm được tính tốt là
khen. Đánh, chửi là thương, vì “thương cho roi cho vọt”. Ngược lại, khen là chê vì “Mật ngọt
chết ruồi”, dẫn đến “ruồi” chết thật, “ruồi” chết thật là chê.Đối với câu “thương cho roi cho vọt”
là câu “ghét cho ngọt cho ngào”. Nuông chiều con là làm hư chúng đi. Bại chính là thắng.
Người Nhật, Đức thất bại trong thế chiến nhưng nay họ là các cường quốc kinh tế. Đầu thế
kỷ 20, Trung Quốc là con mồi cho các quốc gia khác xâu xé, số đông quần chúng khổ sở,
nhưng nay họ cũng là một cường quốc.
Quy luật khác là không có cái gì thoát khỏi âm, dương, trừ cái Không. Đây là phép
biện chứng của triết học. Vật gì, hiện tượng gì, người gì cũng là sự đấu tranh và thống nhất
giữa các mặt đối lập, tức âm và dương. Trong một cơ thể, nếu cho đồng hóa là tích cực, tức
dương, thì cơ thể đó cũng có dị hóa là tiêu cực, tức âm. Tiêu hóa là dương, bài tiết là âm.
Trong một chiếc xe, có những bộ phận chuyển động, là dương và những bộ phận đứng yên
là âm, những bộ phận cứng rắn là dương và những phần mềm như lốp xe, yên xe là âm.
Nguyên tử có hạt nhân đứng yên là âm và những điện tử quay quanh là dương.
Âm và dương có tính tương đối. Không có cái gì tuyệt âm và không có cái gì tuyệt
dương. Chẳng hạn, cái bàn gỗ là là âm hay dương? Bàn gỗ là dương so với mặt đất, vì nó
cao hơn, “tích cực” hơn, nhưng so với mái nhà thì nó là âm, vì nó thấp hơn. Nhưng cái bàn
so với chén cơm thì nó lại là âm, vì “tiêu cực” hơn, nó không nuôi được con người. Nhưng
chiếc bàn gỗ đó đối với con mối là dương, vì mối tiêu hóa được gỗ. Nói về mặt nuôi dưỡng
cơ thể thì tiêu hóa là dương, bài tiết là âm, nhưng nói về mặt thải chất độc ra khỏi cơ thể thì
bài tiết là dương, tiêu hóa là âm, vì khi ta ăn cơm, ta cũng đưa luôn chất bã vào cơ thể. Nói
về làm việc thì ban ngày là dương, ban đêm là âm, nhưng nói về sự nghỉ ngơi, thì cơ thể cần
ngủ để hồi phục sinh lực và giải độc, thì ban đêm là dương, ban ngày là âm. Không có cái
tuyệt dương, không có cái tuyệt âm.
Vậy cái gì tạo ra âm, dương? Đó là cái một. Cái một là gì? Cái một là một khái niệm
quen thuộc trong triết học phương Đông. Tốt luôn đi với xấu, do đó tốt và xấu là một, như hai
mặt của một tờ giấy. Thiện luôn đi với ác, do đó, thiện với ác là một. Tương tự, trước với sau
là một; trên với dưới là một; trong với ngoài là một; họa với phúc là một; vinh và nhục là
một... Tất cả đều là cái một, không có cái gì thoát khỏi nó cả. Cái một này chính là Đạo, là
chân lý. Đắc đạo là thấy được cái một. Cái một, hay Đạo, là cái thống nhất, hỗn độn tất cả.
Tóm lại, Đạo là thể thống nhất giữa âm và dương, âm và dương là hai mặt của Đạo. Đạo
phân hóa tạo ra âm, dương. Kinh Dịch nói:”Thái cực sinh lưỡng nghi”. Thái cực chính là cái
một, là Đạo. Lưỡng nghi là âm và dương. Nhưng Đạo học thì khác Kinh Dịch. Dịch nói:”
Lưỡng nghi sinh tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái sinh vạn vật”, còn Đạo học thì nói
âm, dương vừa mâu thuẫn vừa thống nhất mà sinh tất cả, như trong tin hoc, chỉ từ số 1 và
Nhận xét
Đăng nhận xét